Historia listu

List jest prawdopodobnie tak stary, jak stare jest samo pismo. Pisanie listów rozpowszechnione było już w starożytnym Egipcie, Chinach i państwie Sumerów, później w Imperium Rzymskim, starożytnej Grecji, aż do chwili obecnej. Z tej formy wymiany informacji korzystano zarówno w celach prywatnych (np. list do rodziny lub przyjaciela, list miłosny), jak i w dyplomacji, nauce, czy działalności religijnej (dużą część Biblii stanowią listy). Do momentu wynalezienia telegrafu, a później telefonu i Internetu był to jedyny sposób na porozumiewanie się ludzi na odległość.

Od końca XIX wieku list tracił na znaczeniu stopniowo wypierany przez szybsze i bardziej bezpośrednie sposoby komunikacji. Współcześnie wysyłanie prywatnych listów należy do rzadkości i związane jest zwykle z koniecznością przesłania w kopercie, obok wiadomości, innych przedmiotów: zdjęć, dokumentów, czy zaproszeń. Z drugiej strony obecnie wysyła się coraz więcej listów związanych z działalnością komercyjną lub reklamową.

Sztuką pisania listów, jako zjawiskiem kulturowym, zajmuje się epistolografia.

źródło: WIKIPIEDIA

do góry

Symbolika Świąt Bożego Narodzenia

Opłatek - to czysty chleb. Łamanie się opłatkiem to nasz polski zwyczaj. Ma prawdopodobnie rodowód szlachecki i być może rozpowszechnił się w XVII w. Pieczono go przy kościołach i klasztorach, wlewając przaśne ciasto pszenne do żelaznych form. Gdy dzielimy się opłatkiem, to pragniemy dobra dla wszystkich z którymi to czynimy. Znak życzliwości i jedności. W niektórych częściach Polski do dzisiaj trwa tradycja dzielenia się opłatkiem ze zwierzętami. Niekiedy opłatki te są kolorowe, gdyż wypieka się je ze „święconym zielem”. Niektórzy wierzą, że w tą Świętą Noc domowe i leśne zwierzęta rozmawiają ze sobą ludzkim głosem. Nie wolno ich jednak podsłuchiwać...

Choinka - to najczęściej dziś spotykana, choć historycznie najmłodsza ozdoba domów w czasie świąt. "Przywędrowała" do Polski na przełomie XVIII i XIX w. wraz z niemieckimi protestantami. Jest zima, drzewa bez liści, w przyrodzie stan spoczynku. Choinka, to pachnące, zielone i żywe drzewko. Przynosimy ją do domu, aby przypominała nam, że Pan Bóg jest żywy, że Boże życie jest wśród nas. Nawiązuje ono również do rajskiego drzewa i drzewa życia. Zwyczaj składania prezentów pod choinką znany był dawniej tylko w najbogatszych domach szlacheckich i mieszczańskich.

Ryba - kupujemy ją na Wieczerzę Wigilijną. Najczęściej jest to karp. Ryba to bardzo stary chrześcijański znak. Jest ona znakiem tajemnicy, nie ma głosu. W języku greckim każdą litera słowa „ryba” tłumaczy się „Jezus Chrystus Syn Boży Zbawiciel”. W czasie prześladowań chrześcijan, podobizna ryby była znakiem rozpoznawczym, podobnie jak dzisiaj krzyżyk lub medalik.

Kolędy - nazwa wywodzi się z języka łacińskiego. Termin "calendae" w starożytnym Rzymie oznaczał pierwszy dzień miesiąca. Przed reformą kalendarza rzymskiego w 45 r. przed Chrystusem calendae styczniowe rozpoczynały nowy rok. Dzień, a raczej dni obchodzono bardzo uroczyście, odwiedzano się wzajemnie, obdarowywano upominkami, składano życzenia, wyrażając je w słowach mówionych lub w śpiewie. Kościół przejął ten zwyczaj łącząc go z Bożym Narodzeniem. Pieśni związane z Bożym Narodzeniem nazwano kolędami. Najstarsze ze znanych nam kolęd polskich powstały w I połowie XV wieku.

do góry

Historia pocztówki

...projekt formy korespondencyjnej bez koperty został zgłoszony podczas konferencji pocztowej w Karlsruhe 30 listopada 1865 r. przez Heinricha von Stephana. W roku 1868 wpłynęły wnioski o wprowadzenie karty pocztowej do obiegu: w lipcu przez firmę wydawniczo-księgarską "Friedlein" z Lipska i w sierpniu wniosek Hermana Serbe właściciela firmy "Pardubitz" z Lipska.

Kartka korespondencyjna została wprowadzona do obiegu pocztowego od 1 października 1869 r. na terenie Monarchii Austro-Węgierskiej. Pomysłodawcą był dr Emmanuel Herrmann z Akademii Handlowej w Grazu. Później kartę do obiegu wprowadziły Niemcy, Szwajcaria, Wielka Brytania, Rosja i inne kraje. Pierwsza ilustrowana karta pocztowa została wysłana 16 lipca 1870 roku przez księgarza Augusta Schwartza z Olenburga - tzw. "Karta korespondencyjna Poczty Północno-Niemieckiej". Natomiast pierwsza karta z widokiem miasta (widokówka) została wydana w 1872 roku w Zurichu przez firmę Franza Roricha z Norymbergii.

Największy rozkwit pocztówki nastąpił od lat 90-tych XIX wieku. Na przełomie wieków karta pocztowa stała się środkiem komunikacji międzyludzkiej. Swoje pocztówki miały miasta a nawet małe wioski. Pocztówki zmieniały się, podlegały modom, upodobaniom i przeobrażeniom technicznym.

Pierwsze kartki nie miały żadnego obrazka, pojawił się on dopiero później. Początkowo kartki zostały oparte na litografii, jedno-, dwu- i wielobarwnej, a później na fotografii również jedno-, dwu- i wielobarwnej. Pocztówki można też podzielić na jedno i wieloobrazkowe. Pocztówki wydawane do roku 1904 miały tą samą stronę przeznaczoną na obrazek i wiadomości. Po ich drugiej stronie był tylko adres. Dopiero później zaczęto je wydawać z ilustracją na całej stronie, a po drugiej było miejsce na adres i korespondencję.

Pocztówka była początkowo formą pamiątki, lub też informacji na przykład z podróży. Obecnie pocztówki oraz zdjęcia z widokami są dokumentem minionej epoki, mijającego czasu. Stanowią bezcenne źródło ikonograficzne dla badaczy dziejów miasta, regionu...”

do góry

Historia papieru

„…o wynalezieniu papieru mówi nam stara chińska tradycja. Według kronik z czasów dynastii Han papier wynalazł dostojnik cesarski, Caj Lun, w 105 roku n.e. Przedtem Chińczycy pisali na jedwabiu albo na kawałkach bambusa. Na Zachodzie używano do tego celu pergaminu, wytwarzanego ze skór zwierzęcych. Nikt nie wie na pewno, czy Caj Lun rzeczywiście wynalazł papier, czy podpatrzył tylko proces jego produkcji, rozpowszechniony na chińskiej prowincji. Z pewnością jednak cesarz i jego sługa docenili wagę tego osiągnięcia. Chińczycy utrzymywali w tajemnicy proces produkcji papieru aż do roku 800 n.e., kiedy to muzułmanie najechali Chiny i wzięli do niewoli ludzi znających ów sekret. Technologia, którą tak długo skrzętnie ukrywano, jest w istocie dość prosta. Z rozbijanych w kadzi liści morwy powstawała włóknista papka, którą osadzano następnie na sicie sporządzonym z bambusowej siatki. Woda odparowywała, pozostawiając na siatce cienką warstwę włókien. Na koniec arkusze ściskano, by usunąć resztki wilgoci, i suszono. Europejczycy produkowali papier w podobny sposób, lecz zamiast liści morwowych używali lnianych szmat albo papki z kory drzewnej. Sito miało natomiast drucianą, a nie bambusową siatkę….”.

do góry

Epistolografia

Epistolografia to sztuka pisania listów zgodna z obyczajami panującymi w danej epoce czy środowisku. Także dział piśmiennictwa zajmujący się listami i ich zbiorami, oraz utworami literackimi pisanymi w formie listów.

Zasadniczo epistolografia zajmuje się listami pisanymi w minionych czasach, kiedy to funkcja samego listu odgrywała znacznie większą rolę niż dzisiaj. Listy często były czytane nie tylko przez adresata, ale i udostępniane oficjalnie i za zgodą nadawcy wielu innym osobom, cytowały też fragmenty innych listów i stanowiły rodzaj wymiany informacji będący substytutem prasy. Były także miejscem wyrażania poglądów i dyskusji itp. Jednocześnie wiele z tych listów można uznawać za dzieła z pogranicza literatury. Wszystkie te listy były przechowywane latami, nierzadko przechodząc w postaci całych zbiorów do archiwów, a po latach niektóre zbiory takich listów, z pominięciem fragmentów stricte prywatnych, bywały nawet publikowane w postaci książek.

Epistolografia zajmuje się także metodami odczytywania i interpretacji listów, gdyż wiele z nich konstruowanych było według bardzo sztywnych i rozbudowanych reguł, a ponadto zawierało treści, które dopiero należało odpowiednio zinterpretować, gdyż mogły zawierać treści nie ujęte w sposób bezpośredni lecz niejako ukryte, które jednak były jednoznacznie zrozumiałe dla współczesnych im czytelników.

eneralnie - im wcześniejsza epoka historyczna, tym częściej listy posiadały charakter publiczny, a sposoby ich pisania obarczone były sztywniejszymi regułami. Publikowano nawet rozważania filozoficzne i prace naukowe na temat tego, jak powinno pisać się takie listy.G

źródło: WIKIPIEDIA

do góry

Najstarsze nośniki pisma

„...głównym powodem, dla którego zaczęto szukać materiałów, na których można było pisać, była potrzeba zapisywania przez ludzkość znaków i obrazów, często mających znaczenie magiczne. Rozwój takich obrazów i znaków w pismo jest w większości przypadków zależny od rodzaju materiałów, które były do dyspozycji. Decydujące znaczenie dla wyboru odpowiedniego materiału miała sprawa możliwości wytworzenia i kosztów.

Najstarszymi znakami są malowidła naskalne sprzed ok. 13 tys. lat p.n.e. Na kościach, muszlach, kości słoniowej i nefrycie ryto obrazy i znaki. Później używano kamieni, drewna, płytek glinianych, metalowych i z wosku. W Chinach odkryto pancerz żółwia, na którym wyryto znaki ok. 1700 lat p.n.e.

Pierwotne obrazki najstarszego pisma chińskiego przekształciły się przez przepisywanie pędzelkiem na tkaninach (wstęgach jedwabnych) lub materiałach z łyka w chińskie znaki pisarskie, które później przez Koreę dotarły do Japonii. Bambusowe, oprawione w skórę tablice znano w Chinach od ok. 500 roku p.n.e.

Najstarsze pismo obrazkowe Mezopotamii zmieniło się w pismo klinowe powstające przez odciskanie symboli w mokrej glinie - było ono znane we wszystkich kulturach starożytnego Wschodu. Również pismo obrazkowe z Krety rozwinęło się w pismo symboliczne i było ryte na tabliczkach glinianych; to tzw. pismo linearne przejęli Grecy czasów mykeńskich ok. 1500 roku p.n.e.

Niegarbowane skóry zwierzęce z owiec, kóz i osłów potraktowane wapnem były w średniowieczu najważniejszym nośnikiem pisma w europejskim kręgu kulturowym.

Przeróbka łatwo dostępnych włókien roślinnych na materiał do pisania w formie arkuszy doprowadziła do powstania pierwszych poprzedników papieru...”

Mała historia papieru, od papirusu po papier XX wieku opracował Dieter Freyer www.historiapapieru.prv.pl

do góry